Informazioni sul Documento
Data del documento: [1237 dicembre 30, Laterano]
Forma del manoscritto: copy
Testo del Documento
Gregorio IX Gregorio IX prende sotto la sua protezione M. priorisse S. Marie et Omnium Sanctorum in Accon e le sue consorelle, conferma l’osservanza della regola di S. Agostino ed elenca le dipendenze, i possedimenti e le rendite della comunità, tanto in Terra Santa, quanto in Italia.
[1237 dicembre 30, Laterano]
Gregorius episcopus servus servorum Dei dilectis in Christo filiabus M. priorisse sancte Marie et omnium sanctorum in [ Accon ] eisdem1 sororibus inclusis tam presentibus quam futuris regularem vitam profexis in perpetuum.
Religiosam vitam [eligentibus] apostolicum convenit adesse presidium ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito [revocet] aut robur quod absit sacre religionis enervari2. Ea propter dilecte in Domino filie vestris iustis postulationibus [clementer annuimus et ecclesiam sancte] Dei genitricis virginis Marie et omnium sanctorum [in Accon] in qua istis3 divino eloquio4 mancipato5 sub beati Petri et nostra proteptione subscipimus et presentis scripti privilegio com // (202r) munimus. In primis si quod6 [statuentes ut ordo canonicus7 qui secundum] Deum et beati Agustini regulam in eadem ecclesia institutus esse dignoscitur perpetuis ibidem temporalibus inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones quecumque bona eadem ecclesia in presentiarum iusto titulo8 … possidet aut in futurum concessione pontificum largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis iustis modis prestante Domino poterit adypissi9, firma vobis et eos in vobis lucesserint10 et illibata permaneant [in quibus hec] propriis duximus vocabulis exprimenda: locum ipsum in quo prefata ecclesia sita est cum omnibus pertinentiis suis; fundum positum in civitate [Paphensi] cum cisterna orto et omnibus pertinentiis suis11 a carissima in Christo filia nostra A. illustri regina Cipri [pia] vobis liberalitate collatum, in quo ecclesia ad honorem sancte Maria Egiptiace bone memorie Paphensis episcopi et capituli sui accedente consensu constituere12 incepistis; sancti Nicolai in Nicoscia ; sancte Marie nove in fovealibusMatere ; sancte Marie balneolis in Canpestribus interGravinam >et Materam et sancte Trinitatis in Brugundio13; ecclesias cum omnibus iuribus et pertinentiis suis14 in quo vestri ordinis debet esse conventus; villas et casalia cum omnibus [domibus, curtibus] terris, cultis et incultis, planis et montanis, vineis, ortis, iardinis, censibus, redditibus, villanis, capitagiis, angariis, libertatibus, inmunitatibus, aqueis, puteis, cisternas15, lacubus, viulis16, nemoribus, consuetudinibus approbatis et omnibus iuribus et pertinentiis suis; domum quam habetis in suburbio [Ioppensi] prope portam per quam itur ad [Ierusalem]; domum quam habetis in civitate Nicosiensi ex dono nobilis viri Baliani domini Sidoniensis; domos et curtes sitas in civitate Sidoniensi apud Acconem ex dono condam [Garnerii] Alamanni; annum17 redditum viginti modiorum frumenti18; domos quas habetis in civitate Tripolitana ex dono prefate regine Cypri et consensu19 carissimi in Christo filii nostri et illustris regis Cypri [nati] sui20; annuum redditum trecentorum // (202v) quatragintra duorum modiorum frumenti, [vini] quoque metretarum duecentarum sexaginta sex, [casei rotarum du] centarum sexaginta sex [leguminum] modiorum octoginta minus [quatuor], risi modiorum decem et novem, olei [rotarum] centum minus quartum21, czuccari [rotarum] triginta octo, candelarum [rotarum] duodecim, saponis [rotarum] quinquaginta duorum, lignorum sulmarum22 [ducentorum] et octo, bisanciorum alborum mille et nonaginta duorum, percipiendorum in redditibus civitatis Paphensis et territorio eius, prout in licteris ipsius regis inde confectis plenius dicitur contineri; in territorio Matere ex dono quondam Thomasii dicti Masamichi23 et Accibardi, nepotis sui, terras sitas apud Montem Aratoris24 et ad Patraria sancte Eugenie; in civitate Gravine et griptas duas cum duabus partibus unius cisterne que est ante dictas criptas et cum duabus partibus unius orti siti super ipsis criptis et cum omnibus iuribus et pertinentiis suis, quas habetis ex oblatione Alamanne sororis vestre25; et alias possessiones vestras cum pratis, vineis, ortis, terris, nemoribus, usuagiis et pascuis in bosco et plano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et ominibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane novalium vestrorum, que propriis sumptibus colitis, de quibus aliquos26 hactenus non perceperit27, sive de vestrorum animalium nutrimentis, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere presumat. Liceatque28 vobis personas liberas et absolutas a29 seculo fugientes ad conversionem recipere et eos30 absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ut nulli sororum vestrarum, post factam in ecclesia vestra professionem, fas sit absque sui31 licentia nisi [arctioris] religionis obtentu de eodem loco discedere, descendentem vero absque communium licterarum vestrarum cautione [nullus audeat] retinere. Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat vobis, clausis ianuis, exclusis excommunicatis et interdictis et non pulsatis canpanis, suppressa voce, divina officia celebrare, dum modo causam non dederitis interdicto. Crisma vero, oleum sanctum, consecrationem altarium seu basilicarum benedictio // (203r) nes corporalium et ordinationes clericorum vestrorum qui [ad ordines] fuerint [promovendi] a dyocesano subscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit et gratiam et communionem a32 sacrosante romane sedis habuerit et ea vobis voluerit sine pravitate aliqua exibere. Prohibemus insuper ut infra [fines] parocchie vestre, nullus sine assensu antefati33 episcopi et vestro cappellam seu oratorium de novo costruere audeat salvis privilegiis pontificum Romanorum. Ad [hec] novas et indebitas exactiones ab archiepiscopis, episcopis, archydiaconis seu decanis aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis vobis omnino fieri prohibemus. Sepulturamque ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotionem34 et extreme voluntati, qui illic se sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, aut puplice35 usurarii, nullus obsistat salva tamen iustitia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora [assumuntur]. Decimas preteritas36, [et] possessiones ad ius ecclesiarum vestrarum spectantes que [a laicis detinentur] reddimendi et legitime liberandi de manibus eorumdem, ad ecclesias ad quas pertinent, revocandi libera sit vobis de nostra auctoritate facultas. Obeunte vero te aut37 eiusdem loci priorissa, vel aliqua earum, que tibi successerit, nulla ibi qualibet subiectionis38 astutia seu violentia [preponatur], nisi quam sorores comuni consensu vel ipsarum maior pars consilii saniorum39 secundum Domini et beati Agustini regulam providerint eligendam. Pace40 quoque et tranquillitate41 vestre paterna in posterum sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus ut iuxta42 clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ignem apponere, sanguinem fundere, [hominem temere capere] vel interficere seu violentiam43 audeat exercere. Preterea omnes libertates et immunitates a predecessoribus nostris Romanis pontificibus ecclesie vestre concessas nec non libertates et exemptiones secularium exactionum a regibus et principibus vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas44 auctoritate apostolica confirmamus // (203v) et presenti45 scripti privilegio communimus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam temere perturbare aut eius possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere seu quibuslibet vexationibus fatigare, set omnia integre46 conserventur eorum47; pro quarum gubernatione et substentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolice aucoritate et dyocesanorum episcoporum canonica48 iusta parte. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam [sciens] contra [eam temere] venire tentaverit, secundo tertiove canonica49 nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit potestatis honorisque sui careat dignitate causamque de50 se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et domini nostri Redemptoris Iehsu Christi aliena fiat atque in extremo examine districte subiaceat ultioni. Cunctis autem eodem51 loco sua iura servantibus sit pax domini nostri Iesu Christi quatenus [et] hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis inveniant amen.
Ego Gregorius Catholice Ecclesie episcopus.
Ego Iacobus Tusculanus episcopus.
Ego Romanus Portuensis et sancte Rufine episcopus.
Ego Raynaldus Ostiensis et Velletrensis episcopus.
Ego frater Iacobus Penestrensis episcopus.
Ego Thomas tituli sancti Sabini presbyter cardinalis.
Ego Iohannes tituli sancte Paraxedis presbyter cardinalis.
Ego Gaufredus tituli sancti Marci presbyter cardinalis.
Ego Sam... tituli sancti Laurentii in Lucinensi presbyter cardinalis.
Ego Stephanus sancte Marie [Transtiberim] tituli sancti Calisti presbyter cardinalis. Ego Raynerius sancte Marie Coludine dyaconus cardinalis.
Ego Egidius sanctorum Cosmi et Damiani dyaconus cardinalis.
1 Così F pereiusque ↩
2 Così F perenervet ↩
3 Così F perestis ↩
4 Così F perobsequio; Dofficio ↩
5 Così F permancipate ↩
6 Così F persiquidem ↩
7 Ddominicus ↩
8 Diuste ac ↩
9 Così F peradipisci ↩
10 Così F pereis que vobis successerint ↩
11 fundum positum... pertinentiis suismanca in D e in U ↩
12 Così F perconstruere ↩
13 Così F perBrundusio; DBurgundia ↩
14 Manca la parte del testo relativa alla dipendenza diS. Maria Trium umbrarum: monasterium quoque Sancte Marie Trium Umbrarum, situm in episcopatu Liddensi, prope civitatem Ramatensem, cum omnibus iuribus et pertinentiis suis, in quo vestri conventus ordinis debet esse ↩
15 Così F percisternis ↩
16 Così F perrivis ↩
17 Così F perannuum ↩
18 L’elenco delle rendite differisce notevolmente da quello trasmesso da R; cf. Prefazione. ↩
19 Dde assensu ↩
20 domos quas – nati suimanca in R ↩
21 Così F ↩
22 Così F ↩
23 DMalabucchi ↩
24 DAratori ↩
25 in civitate Gravine – sororis vestremanca in R ↩
26 Così F peraliquis ↩
27 Così F ↩
28 Così F ↩
29 De ↩
30 Così F ↩
31 Così F perpriorisse sue ↩
32 Così F ↩
33 Così F perdiocesani ↩
34 Così F perdevotioni ↩
35 Dpublici ↩
36 Così F perpreterea ↩
37 Così F pernunc ↩
38 Così F persubreptionis ↩
39 Dsanioris ↩
40 Così F ↩
41 Così F ↩
42 Così F perinfra ↩
43 Dmolestiam ↩
44 Dindultis ↩
45 Così F perpresentis ↩
46 Dintegra ↩
47 Dearum ↩
48 Manca in D ↩
49 Così F percommonità ↩
50 Così F perreamque ↩
51 Deidem ↩
